Người già chán ăn - Trăm bệnh kéo đến ùn ùn

Theo TS.BS Nguyễn Trọng Hưng - Phó Trưởng khoa Dinh dưỡng Lâm sàng và Tiết chế, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tình trạng chán ăn, ăn không ngon miệng kéo dài ở người cao tuổi có thể gây ra thiếu chất, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, nhất là vào mùa lạnh do cơ thể cần nhiều năng lượng hơn.

Sinh – Lão – Bệnh – Tử là quy luật tất yếu của cuộc sống. Tuổi tác tăng cao, các cơ quan trong cơ thể người già dần dần suy thoái, gồm cả các giác quan và hệ thống tiêu hóa.

- Mắt nhìn kém cản trở việc nhận biết thức ăn.

- Mũi ngửi kém, khó xác định mùi thức ăn.

- Khi đưa thức ăn vào miệng, sự kém tiết nước bọt cùng sự giảm chức năng ở các gai lưỡi khiến người già không nhận ra vị thức ăn, gây mất hứng thú.

- Các vấn đề liên quan đến sức khỏe răng miệng, chẳng hạn răng yếu, răng rụng, viêm nướu khiến các cụ sợ nhai, ăn không có cảm giác, sinh chán ăn.

- Mắc phải các bệnh lý tiêu hóa liên quan tới dạ dày, bị táo bón hoặc tiêu chảy, đầy hơi, chướng bụng đều gây chán ăn, ăn không ngon.

- Một số loại thuốc như thuốc an thần, chống đau nhức, cảm cúm,... có thể gây ra tác dụng phụ, làm giảm nhu cầu ăn uống.

- Ngoài ra phải kể đến các yếu tố thay đổi thời tiết, chẳng hạn trời quá nóng/quá lạnh, hoặc nóng lạnh đột ngột, sức đề kháng của người già vốn kém, người ốm yếu, mệt mỏi cũng làm cho họ không thiết tha chuyện ăn uống.

- Những căng thẳng trong gia đình, ví dụ giận hờn chuyện con cháu có thể khiến người già bị ức chế tâm lý, sinh trầm cảm, gây chán ăn.

1. Tình trạng chán ăn, ăn không ngon miệng kéo dài ảnh hưởng tới sức khỏe người già như thế nào, thưa bác sỹ?

Quá trình lão hóa đã làm cho khả năng tiêu hóa ở người cao tuổi giảm sút. Cảm giác ngon miệng cũng kém đi, khi ăn vào ít, đường tiêu hóa hoạt động không tốt khiến việc hấp thu các dưỡng chất không đầy đủ, gây thiếu chất, thậm chí là suy dinh dưỡng.

Thiếu chất, suy dinh dưỡng gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và chất lượng cuộc sống người cao tuổi. Nếu không điều trị, người cao tuổi rất dễ gặp biến chứng, thời gian điều trị thường kéo dài, tăng cao chi phí điều trị mà nguy cơ tử vong cũng khá lớn. Do đó, khi có triệu chứng chán ăn, ăn không ngon miệng thì cần phải được cải thiện sớm, tránh rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng nặng.

2. Cơ sở nào giúp người cao tuổi nhận ra mình bị suy dinh dưỡng?

Bên cạnh triệu chứng chán ăn, ăn không ngon miệng, người cao tuổi cần có ý thức tự theo dõi cân nặng của mình, xem có bị sút cân hay tăng cân nhiều không.

Lưu ý, số cân tăng/giảm định mức của người cao tuổi cần đi khám bác sỹ sẽ dựa vào tình trạng dinh dưỡng của họ. Ví dụ, nếu người già đang ở mức cân bình thường, sụt cân không có chủ ý, không rõ nguyên nhân thì cần phải đi khám.

3. Người cao tuổi có thể khắc phục chứng chán ăn, ăn không ngon miệng bằng cách nào?

Cách duy nhất là điều chỉnh thói quen ăn uống hợp lý, điều độ.

- Cần chia nhỏ các bữa ăn trong ngày, thay vì ăn 3 bữa, có thể ăn thành 4 - 6 bữa và chia đều thời gian ăn giữa các bữa.

- Trong những đợt người cảm thấy mệt mỏi, chán ăn hoặc đang dưỡng bệnh (đặc biệt 1 số bệnh như liên quan đau dạ dày, viêm đại tràng, bệnh thận,...) là những thời điểm cần thiết bổ sung dinh dưỡng hơn. Những lúc này, người cao tuổi có thể lựa chọn sản phẩm Antot IQ – một loại ống uống bổ dưỡng từ men bia, vừa an toàn, vừa giúp cân bằng dinh dưỡng một cách tự nhiên với hơn 20 loại acid amin, bổ sung Lysine giúp ăn ngon miệng và tốt cho xương, Choline tốt cho não bộ và gan.

4. Người cao tuổi nên ăn những gì?

Người cao tuổi cần ăn đa dạng thực phẩm, ăn đầy đủ 4 nhóm chính: Chất bột đường (gạo, ngô, khoai, sắn,…); Chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa,…); Vitamin và khoáng chất (rau xanh, hoa quả chín); Chất béo (dầu mỡ, hạt chứa dầu).

Người cao tuổi cũng nên uống sữa, các sản phẩm từ sữa. Uống nước đều đặn để cải thiện tình trạng khô miệng, kích thích quá trình tiết nước bọt. Trong bữa ăn nên ăn cùng món canh, giúp thúc đẩy quá trình tiêu hóa thức ăn.

5. Hiện có nhiều người cao tuổi sử dụng thực phẩm chức năng để bổ sung vi chất dinh dưỡng, điều này có cần thiết không?

Việc sử dụng thực phẩm chức năng nên có sự tham vấn của chuyên gia, để có sự cân đối dinh dưỡng giữa chế độ ăn uống và sử dụng sản phẩm thực phẩm chức năng sao cho hợp lý. Lưu ý lựa chọn các sản phẩm của công ty có uy tín, nguồn gốc rõ ràng. Ví dụ một sản phẩm rất phổ biến tại tất cả các nhà thuốc mọi nơi trên toàn quốc như Antot IQ của công ty dược Traphaco có thể là lựa chọn phù hợp với mọi người. Đây là dạng ống thủy tinh để uống, vừa bảo quản tốt, vừa dễ hấp thu dưỡng chất dưới dạng tự nhiên, cân bằng, giúp tăng sức đề kháng, bổ sung dinh dưỡng cho người suy nhược, ốm yếu, mệt mỏi, dùng được cho cả trẻ em và người cao tuổi.